es

აშშ-ის საემიგრაციო პოლიტიკა ტრამპის პრეზიდენტობის პირობებში

ჯერ კიდევ წინასაარჩევნო პერიოდში ემიგრანტებში დონალდ ტრამპის პრეზიდენტად არჩევის ალბათობა არც ისე უსაფუძვლო შფოთს იწვევდა, კერძოდ კი, იმათში, ვინც “არალეგალია”, ანუ აშშ–ის ტერიტორიაზე ყოფნის კანონიერი უფლება არა აქვს. სხვადასხვა მონაცემებით აქ ასეთი თერთმეტი მილიონი, ან მეტი ადამიანია. ემიგრანტებზე და სხვა თემებზე რამდენიმე კითხვით მივმართეთ სამართლის დოქტორს, ექსპერტს საემიგრაციო საკითხებში და საადვოკატო ოფისის Bedrdyev Law,P.C. წარმომადგენელს გია ხუროშვილს.

გია ხუროშვილი

გია ხუროშვილი

რამდენად შეესაბამება ე.წ. “არალეგალების მასობრივი დეპორტაციის” მოარული ხმები სინამდვილეს და რეალურად რისი უნდა ეშინოდეთ ქვეყნის ტერიტორიაზე უსტატუსოდ მყოფ ქართველებს?

ემიგრანტების მოლოდინი საემიგრაციო რეფორმის განხორციელების თაობაზე მაშინ გამძაფრდა, როდესაც ქვეყანაში მყოფ უსაბუთო პირებს პრეზიდენტი ბარაკ ობამა მასშტაბური რეფორმის განხორცილებას დაჰპირდა. მიუხედავად იმისა, რომ კონგრესმა არ დაამტკიცა არალეგალთა შვილების/ბავშვების ლეგალიზაციის კანონი, რომელიც ცნობილია როგორც DREAM Act (Development, Relief and Education for Alien Minors Act – არასრულწლოვნების განვითარების, დახმარებისა და განათლების აქტი) ბარაკ ობამამ მაინც გამოიყენა პრეზიდენტის უფლებამოსილება და განაცხადა, რომ თუკი მშობელმა არასრულწლოვანი, 16 წლის ასაკამდე შვილი შემოიყვანა და თავისთავად არასრულწლოვანმაც დაარღვია სავიზო რეჟიმი, მისი, ანუ არასრულწლოვნის ბრალის არარსებობის გამო მისაღები იყო გადაწყვეტილება მათი საემიგრაციო სტატუსის მოწესრიგების მიზნით. თითქოსდა ეს საკითხი სრულიად ლოგიკურად გამოიყურება, მაგრამ ამ იდეას მოწინააღმდეგები გამოუჩნდნენ. პრეზიდენტ ობამას მიერ მიღებულიDREAM Act–ი სხვადასხვა შტატში გასაჩივრდა და იგი მხოლოდ ორი წლის შემდეგ შევიდა ძალაში, ისიც ძალიან შეზღუდული ფორმით, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამ ახალგაზრდებმა მიიღეს მხოლოდ მუშაობის უფლება, მიიღეს ე.წ. “სოუშელი”, მაგრამ ღიად დარჩა მთელი რიგი სხვა საემიგრაციო საკითხები, ისეთი, როგორიცაა თავისუფლად გადაადგილების უფლება, მოქალაქეობა და ა.შ.

ექსპერტების აზრით არჩეულ პრეზიდენტ ტრამპის განცხადება იმის შესახებ, თუ როგორ პოზიციას დაიკავებს იგი ამ აქტის მიმართ, ბუნდოვანია. არავინ იცის რა მოხდება ამ აქტის გაუქმების შემდეგ და ფიქრობენ, რომ ეს სრულიად უგუნური გადაწყვეტილება იქნება. დეპორტაციის გადავადების პროცედურა ობამას ადმინისტრაციის დროს აქტიურად გამოიყენებოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სანამ საემიგრაციო რეფორმა არ განხორციელდებოდა, თუ ადამიანი არ იყო კრიმინალი და მას საემიგრაციო სამსახურები დააკავებდა, სასამართლო დეპორტაციის პროცესის გადავადებას იწყებდა. დღეს ტრამპი იმის შესახებ საუბრობს, რომ იგი გააუქმებს დეპორტაციის გადაწყვეტილების შეჩერებისა და გადავადების პროცედურას, რაც ცხადია არალეგალთა მდგომარეობის გართულებას გამოიწვევს.

როგორია დღევანდელი რეალობა?

ტრამპის განცხადებები აშკარად არ არის არალეგალთათვის დამაიმედებელი, მით უფრო, რომ საუბარია პოლიციელთა რაოდენობის გაზრდაზეც კი და საემიგრაიო პოლიტიკის გამკაცრებაზე. უნდა აღინიშნოს, რომ დეპორტაციის დავალებას ქალაქის მერი გასცემს. თუმცა ნიუ იორკში, სან ფრანცისკოში და ჩიკაგოში ქალაქის მერებმა განაცხადეს, რომ ისინი არ ითანამშრომლებენ საემიგრაციო სამსახურებთან და საემიგრაციო კონტროლის გამკაცრების განკარგულებას არ გასცემენ. თუმცა ასეთი სუბიექტური მიდგომებიც არ არის დამაიმედებელი, რადგან ნიუ იორკის მერს უფლებამოსილება ერთ წელიწადში ეწურება, ჩატარდება ახალი არჩევნები და არავინ იცის ახალი მერი როგორ პოლიტიკას გაატარებს, თანაც იმ ფონზე, როცა ფედერალური პოლიტიკა გამკაცრებულია.

დღეს განსაკუთრებით ხშირია საემიგრაციო შემოწმებები (რეიდები) ჩრდილოეთ კაროლინაში, ჯორჯიისა და ტეხასის შტატებში, სადაც ასი ათასამდე არალეგალია აღრიცხული და მიმდინარეობს მასობრივი დეპორტაციები.

ნევარკი (ნიუ ჯერსის შტატი) საპოლიციო რეიდი.

ნევარკი (ნიუ ჯერსის შტატი) საპოლიციო რეიდი.

კონკრეტული “არალეგალისთვის” საემიგრაციო პოლიტიკის გამკაცრება რას ნიშნავს?

როდესაც ჩვენ ვსაუბრობთ მოსალოდნელ თუ არსებულ სირთულეებზე, ეს არამც და არამც ადამიანების დაშინებას არ გულისხმობს. ეს არის სიგნალი იმისა, რომ ამ ადამიანებმა უნდა მიიღონ ინფორმაცია, რომელზეც ხშირად მათ ხელი არ მიუწვდებათ; გამოიყენონ ყველა შესაძლებლობა და მოიძიონ ლეგალიზაციის გზები. იურისტებს რთული პრობლემების მოგვარება გვიწევს, ამიტომ მომიტევონ იმ ადამიანებმა, თუკი ამგვარი ინფორმაცია მათში დისკომფორტს გამოიწვევს. პრინციპულად არასწორად მიმაჩნია იმის ძახილი, რომ საერთოდ არაფერი ხდება. ამიტომ, ვფიქრობ, რომ სირაქლემის პოზაში ყოფნას ჯობს ყველა ადამიანი საკანონმდებლო/საემიგრაციო სიახლეს ყურადღებით გაეცნოს და გადაწყვეტილება ცივი გონებით მიიღოს.

ტრამპი საუბრობდა ორი მილიონი კრიმინალის წარმომავლობის ქვეყანებში დეპორტაციაზე . რამდენად რეალურია ეს გეგმა? საუბარია ციხეში უკვე მყოფ უსაბუთო სხვა ქვეყნის მოქალაქეებზე, თუ იმათზე, ვინც, მაგალითად, ეჭვმიტანილია და სასამართლო ამჟამად მათ საქმეებს იხილავს?

რას ნიშნავს იყო არალეგალი? ეს იმას ნიშნავს, რომ ადამიანი წლების განმავლობაში, განგრძობად რეჟიმში საემიგრაციო სფეროში დანაშაულს სჩადის. 2016 წლის არჩევნების შემდეგ კი ქვეყნის სათავეში მოვიდა ადამიანი, რომელიც ამბობს, რომ არალეგალობას აღკვეთს და პოლიტიკას შეცვლის. რა თქმა უნდა, აბსურდია იმის მტკიცება, რომ თერთმეტ მილიონ ადამიანს ვინმე ერთ დღეში იპოვის და გაადეპორტებს, მაგრამ მოსალოდნელია დამსაქმებელთა კონტროლის მექანიზმების გამკაცრება. ამის წინაპირობა კი ისაა, რომ ხდება მონაცემთა ბაზების ერთმანეთთან კიდევ უფრო მეტად დაკავშირება, რაც ნიშნავს იმას, რომ თუკი დამსაქმებელი ხელფასს გასცემს ჩეკით, ამას გააკონტროლებს საგადასახადო, შრომის დეპარტამენტი და საემიგრაციო სამსახურები ერთიანი ბაზით. ანუ თუ დამსაქმებელი ასაქმებს არალეგალს, ეს ადამიანი კი გადასახადებს არ იხდის, მას ასევე დარღვეული აქვს სავიზო რეჟიმი, ეს საკმაოდ ადვილად კონტროლირებადია. სანქციები დამსაქმებლის მიმართ საკმაოდ მკაცრია: პირველ შემთხვევაში ჯარიმა 2 000 დოლარამდეა, მეორე – 5 000 და მესამე შემთხვევაში –10 000 დოლარი და ციხე. რთულად წარმომიდგენია დამსაქმებელი, რომელიც ამგვარ რისკზე წავა.

ასევე ველოდებით, რომ გამკაცრდება და შეიძლება აიკრძალოს კიდეც ამერიკაში საზღვრის (კანადა, მექსიკა) უკანონო გადაკვეთით შემოსული პირების ლეგალიზაციის პროცედურა. ამიტომ ჩემი რჩევაა, რომ ამ ადამიანებმა შესაბამისი საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში ადვოკატებს დროულად მიმართონ.

ზოგადად დეპორტაცია შეიძლება შეეხოს საზღვრის უკანონი გადამკვეთს, რომელსაც ვიზა არა აქვს, თუ იმათაც, ვისაც ვიზა აქვს, მაგრამ მას ვადა ამოეწურა? საემიგრაციო უწყების გადაწყვეტილებაზე რა სახის დანაშაული ახდენს გავლენას?

საემიგრაციო კანონმდებლობის დარღვევად ორივე შემთხვევა ითვლება და შესაბამისად დეპორტაცია მათ თანაბრად შეეხება. აშშ–ის სასამართლო პრაქტიკაში კანონმდებლობის თანახმად არსებობს ამორალური დანაშაულები, რომლის ჩადენის შემთხვევაში საკმაოდ რთულდება ლეგალური სტატუსის მოპოვება, ან საერთოდაც – შეუძლებელი ხდება. შესაბამისად, სავარაუდოა, რომ პირველ რიგში დეპორტაცია შეეხებათ იმ ადამიანებს, რომლებმაც ჩაიდინეს Crime of Moral Turpitude (მორალური სიმდაბლის დანაშაული). კერძოდ: მკვლელობა, გაუპატიურება, ოჯახში ძალადობა, მძევლად ხელში ჩაგდება/ თავისუფლების უკანონო აღკვეთა (ადამიანის გატაცება), ქურდობა, ძარცვა, ყაჩაღობა, ცხოველისადმი სასტიკი მოპყრობა, თაღლითობა.

სასამართლო პრაქტიკა აჩვენებს, რომ ამ ტიპის დანაშაულის ჩამდენი პირი მიიჩნევა ამორალურად, მატყუარად, ზოგადად ამერიკისთვის არასასურველ პერსონად და ამიტომ ლეგალურ სივრცეში მისი ადგილი არაა, რაც როგორც წესი, დეპორტაციით სრულდება.

ხშირად ადამიანები მიმართავენ საემიგრაციო სამსახურებს პოლიტიკური თავშესაფრის მიღების მიზნით. რა შემთხვევაში არ აქვს ადამიანს პოლიტიკური თავშესაფრის მოთხოვნის უფლება?

დიახ, არსებობს ასეთი შემთხვევების ჩამონათვალი და მნიშვნელოვანია, რომ თავშესაფრის მაძიებელმა ეს ყოველივე წინასწარ გაითვალისწინოს. ეს შემთხვევები:

  • თუ აშშ –ში შემოხვედით მესამე ქვეყნიდან, რომელსაც აქვს ორმხრივი, ან მრავალმხრივი ხელშეკრულება ამერიკის შეერთებულ შტატებთან (მაგალითად, ასეთი ქვეყანაა კანადა) და თუ ერთხელ უკვე გეთქვათ უარი სასამართლოს, ან საემიგრაციო სამსახურის მიერ და ეს უარი კანონიერ ძალაში შევიდა (თუ ახლადგამოვლენილი გარემოებები არ დაფიქსირდა);
  • თუ დადასტურებულია, რომ რაიმე ფორმით იყავით ჩართული იმ დანაშაულში, რომელიც შეეხება ადამიანის დევნას რასობრივი, რელიგიური, ეროვნული ან პოლიტიკური კუთვნილების გამო;
  • ჩადენილი გაქვთ საერთაშორისო, ან კონვენციური დანაშაული;
  • თუ საფრთხეს წარმოადგენთ ამერიკის შეერთებული შტატების უსაფრთხოებისათვის;
  • თუ სახეზეა ტერორიზმში ამა თუ იმ ფორმით მონაწილეობა.

აშშ–ისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია მის უმაღლეს სასამართლოში ბალანსი იქნას შენარჩუნებული. დღეს ამ სასამართლოში ოთხი მოსამართლე ლიბერალია და ოთხი – კონსერვატორი. ასეთი ბალანსი ხელს უწყობს დემოკრატიულობის პრინციპის განგრძობადობას. მარტივად რომ ვთქვათ, უფრო მეტი ადამიანს აქვს შანსი, რომ სასამართლოს გზით მიაღწიოს ლეგალიზაციას, ანუ მოხვდეს ამა თუ იმ სოციალურ ჯგუფში და შესაბამისად თავშესაფარიც მიიღოს.

ია მერკვილაძე